စီအာရ္စီကြန္ဗင္းရွင္းႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ

            ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ကေလးသူငယ္အခြင့္အေရးမ်ားဆုိင္ရာ ကုလသမဂၢကြန္ဗင္းရွင္းကို ၁၉၉၁-ခုႏွစ္၊ ဇူလုိင္လ (၁၆) ရက္ ေန႔တြင္ လက္ခံလက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၿပီး ၁၉၉၁-ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ (၁၄) ရက္ေန႔တြင္ အတည္ျပဳခဲ့ပါသည္။ (လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡ မ်ားတြင္ ကေလးသူငယ္မ်ား ပါ၀င္ေနမႈႏွင့္ ညစ္ညမ္းစာေပ၊ ဓာတ္ပံု၊ ႐ုပ္ရွင္လုပ္ငန္းတို႔တြင္ ကေလးမ်ားကို အသံုးခ်ေနမႈႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ ေနာက္ဆက္တြဲစာခ်ဳပ္ႏွစ္ရပ္ကုိ လက္မွတ္ေရးထိုး ရန္ က်န္ရွိပါသည္။) ျမန္မာႏုိင္ငံအေနျဖင့္ စီအာရ္စီကြန္ဗင္းရွင္းကို လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ရာတြင္ အပုိဒ္ (၁၅) ျဖစ္သည့္ လြတ္လပ္စြာ ဆက္ဆံပိုင္ခြင့္အပိုဒ္ (၃၇) ျဖစ္သည့္ ႏွိပ္စက္ညႇင္းပန္းမႈ၊ လူ မဆန္စြာ ျပဳမႈႏွင့္ လြတ္လပ္မႈဆံုး႐ႈံးျခင္းတို႔အေပၚ တားျမစ္ခ်က္ မ်ားကို ခြၽင္းခ်က္ထား၍ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
            ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ၁၉၉၃-ခုႏွစ္၊ ဇူလုိင္လ (၁၄) ရက္ ေန႔တြင္ အလြန္အေရးပါေသာ ဥပေဒတစ္ရပ္ကို ျပဌာန္းခဲ့ပါသည္။ ထုိဥပေဒသည္ ကေလးသူငယ္ဥပေဒျဖစ္၍ ျပဌာန္းရျခင္း၏ ရည္ ရြယ္ခ်က္မွာ ကြန္ဗင္းရွင္း၏ စာခ်ဳပ္ပါ စည္းမ်ဥ္းဥပေဒမ်ားကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ျဖစ္ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံအေနျဖင့္ အထက္ေဖာ္ ျပပါ ခြၽင္းခ်က္ျပဳခဲ့ျခင္းမ်ားကိုလည္း ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းႏုိင္ခဲ့ပါ သည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ပထမအႀကိမ္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ အစီရင္ ခံစာကုိ ၁၉၉၅-ခုႏွစ္တြင္ ကေလးသူငယ္အခြင့္အေရးမ်ားဆုိင္ရာ ကုသလသမဂၢေကာ္မတီသို႔ တင္သြင္းခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါသည္။ ေလာေလာ ဆယ္အားျဖင့္ ဒုတိယအႀကိမ္ အမ်ဳိးအသားအဆင့္ အစီရင္ခံစာကို လည္း ထပ္မံတင္သြင္းရန္ ေရးသားျပဳစုၿပီးျဖစ္ပါသည္။
ကေလးသူငယ္မ်ားသည္ -

            တန္ဖိုးမျဖတ္ႏုိင္ေသာ ရတနာမ်ားျဖစ္ၾကသည္ ...
            သူတို႔ကို
            ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးရမည္ ...
            ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သည္ဆုိရာတြင္
            လုိအပ္ေသာ က်န္းမာေရးႏွင့္ ပညာေရးတို႔ကို
            ျဖည့္ဆည္းေပးရန္ျဖစ္သည္ ...
            ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရးမ်ားဆုိင္ရာ
            ကုလသမဂၢ ကြန္ဗင္းရွင္းသည္
            ကေလးသူငယ္မ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို
            အေလးထားျခင္းဟူေသာအဓိပၸာယ္သက္ေရာက္သည္

International Institute for the Rights of the Child (IDE)
PO Box 4176, 1950, 1950 SION 4 Switzarland
Tel. (++41) 27 205 73 00 Fax. (++41) 27 205 73 02
E-mail : ide@iukb.ch
Internet : http://www.childsrights.org

Centre for Humanitarian Dialogue (HDC)
No. 74(F1), Inya Road, Kamayut Township, Yangon, Myanmar
Tel/Fax : 525 302, 511 549, 704 690
E-mail : hdcentre@mptmail.net.mm

ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရးကမၻာတစ္၀ွမ္းလံုးႏွင့္သက္ဆုိင္သည္
ကေလးသူငယ္အခြင့္အေရးမ်ားဆုိင္ရာ
ကုလသမဂၢကြန္ဗင္းရွင္း (စီအာရ္စီ)

       ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရးမ်ားဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ ကြန္ဗင္းရွင္းကို ၁၉၈၉-ခုႏွစ္၊ ႏုိ၀င္ဘာလ (၂၀) ရက္ေန႔တြင္ က်င္းပေသာ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံမွ လက္ခံအတည္ ျပဳခဲ့ပါသည္။ ယေန႔အထိ ႏိုင္ငံႏွစ္ႏုိင္ငံမွအပ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအားလံုး က လက္မွတ္ေရးထုိး အတည္ျပဳခဲ့ၾကၿပီးျဖစ္သည့္အတြက္ ဤ ကြန္ဗင္းရွင္းသည္ အမွန္စင္စစ္ ကမၻာတစ္၀ွမ္းလံုးႏွင့္ သက္ဆုိင္ လ်က္ရွိပါသည္။
            လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡမ်ားတြင္ ကေလးသူငယ္မ်ား ပါ၀င္ပတ္သက္မႈႏွင့္ ကေလးသူငယ္မ်ားကုိ ေရာင္းစားမႈ၊ ကေလး ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းႏွင့္ ညစ္ညမ္းစာေပ၊ ဓာတ္ပံု၊ ႐ုပ္ရွင္လုပ္ငန္း တုိ႔တြင္ ကေလးမ်ားအား အသံုးခ်မႈႏွင့္သက္ဆိုင္ေသာ ေနာက္ ဆက္တြဲစာခ်ဳပ္ႏွစ္ရပ္ကို သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀-ျပည့္ႏွစ္တြင္ စီအာရ္ စီ ကြန္ဗင္းရွင္းစာခ်ဳပ္တြင္ ျဖည့္စြက္ခဲ့ပါသည္။

ကြန္ဗင္းရွင္းႏွင့္ သက္ဆုိင္သူမ်ား

            စီအာရ္စီကြန္ဗင္းရွင္းသည္ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ေအာက္ လူသားမ်ား (စာခ်ဳပ္ပါအပုိဒ္ ၁) ဟု သတ္မွတ္ေဖာ္ျပထားသည့္ ကေလးသူငယ္မ်ားကို အဓိက ရည္ၫႊန္းထားပါသည္။ ကေလး တစ္ေယာက္သည္ တစ္ဦးတည္း သီးျခား ရပ္တည္ေနသည့္ လူသားမဟုတ္ဘဲ မိသားစု၀င္တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး တစ္ခုေသာ အသိုင္း အ၀ိုင္းအဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ သက္ဆိုင္ေနသူျဖစ္သည္။ အျပင္ႏိုင္ငံ္ေတာ္၏ အဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးလည္းျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဤကြန္ဗင္းရွင္းသည္ လူႀကီးမ်ားႏွင့္လည္း သက္ဆုိင္ေနေၾကာင္း ထင္ရွားပါသည္။ အထက္ေဖာ္ျပပါအဖဲြ႕အစည္းသံုးရပ္ျဖစ္သည့္ မိသားစု၊ လူ႕ေဘာင္အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ ႏုိင္ငံေတာ္တို႔ကုိ ကြန္ဗင္းရွင္း တြင္ ထည့္သြင္းထားပါသည္။
            စီအာရ္စီကြန္ဗင္းရွင္းကို ကေလးသူငယ္မ်ားအတြက္ အေကာင္ဆံုးရရွိႏုိင္မည့္အက်ဳိးစီးပြား (အခန္း ၃၊ အပိုဒ္ ၃)၊ အသက္ရွင္သန္ပိုင္ခြင့္ႏွင့္ ဖံြ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ပိုင္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၆)၊ ခြဲျခားသတ္မွတ္မႈ မရွိေစရဟူေသာ မူ၀ါဒ (အပိုဒ္ ၂)၊ ကိုယ္ပိုင္ အမည္တစ္ခု ထားရွိပိုင္ခြင့္ႏွင့္ တစ္ခုေသာႏုိင္ငံသားအျဖစ္ ခံယူ ပိုင္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၇) တုိ႔အျပင္ မိရင္းဖရင္း၏ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္မႈျဖင့္ ႀကီးျပင္းႏုိင္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၉) စသည့္ အဓိကအခ်က္မ်ားေပၚတြင္ အေျချပဳထားပါသည္။ ဤတြင္ (၃) ရပ္ေသာ ဥပေဒျဖင့္ ေဖာ္ျပ ထားပါသည္။ ယင္းတို႔မွာ ...

- ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ခံယူပိုင္ခြင့္ (Protection)
- လူမႈလုပ္ငန္းမ်ား၌ ပါ၀င္ခံစားပိုင္ခြင့္ (Performance of Service) ESifh
-  ပါ၀င္ဆင္ႏႊဲပိုင္ခြင့္ (Participation) တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။
       
ထို႔ေၾကာင့္ ပီ (၃) မ်ဳိး ကြန္ဗင္းရွင္း (Convention of the 3 ps) ဟု အမည္တြင္ပါသည္။
ေအာက္ပါတို႔ႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရာတြင္ အေရးယူေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား

• နည္းမ်ဳိးစံုျဖင့္ အျမတ္ထုတ္ျခင္း (အပိုဒ္ ၃၆)
• ကေလးသူငယ္ အလုပ္သမား (အပုိဒ္ ၃၂)
• ႏွိပ္စက္ညႇင္းပန္းျခင္း၊ အက်ဥ္းခ်ျခင္းႏွင့္ ႀကီးေလးေသာ
• အျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္း (အပိုဒ္ ၃၇)
• မူးယစ္ေဆး၀ါးသံုးစြဲျခင္းႏွင့္ ေရာင္း၀ယ္ျခင္း (အပိုဒ္ ၃၃)
• ကေလးအား မိဘမ်ားႏွင့္ မတရားခြဲထားျခင္း (အပိုဒ္ ၉)
• မိသားစုအတြင္း ႏွိပ္စက္ျခင္း (အပိုဒ္ ၁၉) ႏွင့္
• အထူးသျဖင့္ ဒုကၡသည္မ်ား (အပိုဒ္ ၂၂)

ေအာက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည္႕ လုပ္ငန္းမ်ား၌ ပါ၀င္ခံစားျခင္း

• ပညာသင္ၾကားပိုင္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၂၈)
• သင့္ေလ်ာ္ေသာ ဗဟုသုတ၊ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားျဖင့္ ထိေတြ႕ ရရွိပိုင္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၁၇)
• က်န္းမာပိုင္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၂၄)
• လူမႈလံုျခံဳေရးရရွိပိုင္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၂၆)
• အနားယူခြင့္ႏွင့္ အပန္းေျဖပိုင္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၃၁) ႏွင့္
• သင့္ေလ်ာ္ေသာ တရားစီရင္မႈရရွိပိုင္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၄၀)။

ပါ၀င္ဆင္ႏႊဲရန္ နည္းလမ္းမ်ား